صفحه اصلي

كارنامه‌ هفده  ساله‌

سازمان‌ مطالعه‌ و تدوين‌ كتب‌ علوم‌ انساني‌ دانشگاهها

(سمت‌)

فهرست‌‌

مقدمه‌: درختي‌ تناور و پربار
بخش‌ اول‌: هدف‌، وظايف‌ و ساختار سازمان
بخش‌ دوم‌: فعاليت‌ و عملكرد سازمان‌
بخش‌ سوم‌: برنامه‌هاي‌ آينده‌ سازمان‌

كتابهاي‌ چاپ‌ شده‌
كتابهاي‌ زير چاپ

كتابهاي‌ در دست‌ آماده‌سازي‌

 

 

به‌ همه‌ نسلهاي‌ مسلسل‌ توصيه‌ مي‌كنم‌ كه‌ براي‌ نجات‌ خود و كشور عزيز و اسلام‌ آدم‌ساز، دانشگاهها را از انحراف‌ و غرب‌ و شرق‌زدگي‌ حفظ‌ و پاسداري‌ كنيد، و با اين‌ عمل‌ انساني‌ و اسلامي‌ خود دست‌ قدرتهاي‌ بزرگ‌ را از كشور قطع‌ و آنان‌ را نااميد نمائيد. از وصيت‌نامه‌ حضرت‌ امام‌ (ره‌)

يك‌ مسئله‌ اصلي‌، كتابهاي‌ درسي‌ در دانشگاههاست‌ كه‌ براي‌ اينكار هم‌ البته‌ تصميم‌گيري‌ شده‌ سازمان‌ سمت‌ به‌ وجود آمد كتابهائي‌ هم‌ درست‌كردند و سعي‌شان‌ هم‌ مشكور است‌. از فرمايشات‌ مقام‌ معظم‌ رهبري‌ در ديدار با اعضاي‌ شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌

مقدمه‌: درختي‌ تناور و پربار

الم‌ تر كيف‌ ضرب‌ اللّه‌ مثلاً كلمه‌ طيّبه‌ كشجره‌ طيّبه‌ اصلها ثابت‌ و فرعها في‌ السماء؟ تؤتي‌ اكلها كلّ حين‌ باذن‌ ربّها ... (آيا نديدي‌ خداوند چگونه‌ مثلي‌ زد، سخني‌ پاك‌ را همچون‌ درختي‌ پاك‌، كه‌ بيخ‌ آن‌ (در زمين‌) استوار و شاخ‌ آن‌، در آسمان‌ (سربرافراشته‌) است‌؟ در هر زماني‌ به‌ اذن‌ پروردگارش‌، ميوه‌اش‌ را مي‌دهد ...)

در زمان‌ بسته‌بودن‌ دانشگاهها يكي‌ از بحثهاي‌ عمده‌ ستاد انقلاب‌ فرهنگي‌ آن‌ روز، اين‌ بود كه‌ دانشگاه‌ بر چهار ركن‌ عمده‌ استوار است‌: 1) برنامه‌، 2) استاد، 3) دانشجو،
4) كتاب‌، و براي‌ هر كدام‌ از اين‌ چهار ركن‌ چاره‌ انديشي‌ شد.
در باب‌ تهيه‌ و تدوين‌ و نشر كتب‌ دانشگاهي‌ مركز نشر دانشگاهي‌ تأسيس‌ شد و چنان‌ كه‌ مي‌دانيم‌ تاكنون‌ فعاليتي‌ چشمگير داشته‌ و خلاهاي‌ فراواني‌ را پركرده‌ است‌. اما از آنجا كه‌ انقلاب‌ اسلامي‌ ما، در بن‌ و بنياد انقلاب‌ فرهنگي‌ است‌ و در انقلاب‌ فرهنگي‌، سهم‌ عمده‌ بر عهده‌ علوم‌ انساني‌ است‌، شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ ـ كه‌ جايگزين‌ ستاد انقلاب‌ فرهنگي‌ بود ـ به‌ لحاظ‌ اهميت‌ موضوع‌ در تاريخ‌ 7/12/1363 تأسيس‌ سازماني‌ مستقل‌ به‌ نام‌ سازمان‌ مطالعه‌ و تدوين‌ كتب‌ علوم‌ انساني‌ دانشگاهها «سمت‌» را تصويب‌ كرد، با اين‌ هدف‌ كه‌ در زمينه‌ علوم‌ انساني‌ ـ بويژه‌ از نظر پيوند آنها با مسائل‌ اسلامي‌ ـ به‌ تدوين‌ كتب‌ مبنايي‌ ـ از قبيل‌ مباني‌ اقتصاد اسلامي‌، مباني‌ حقوق‌ اسلامي‌، سياست‌ اسلامي‌، فلسفه‌ سياست‌ و ... ـ و نيز كتب‌ درسي‌ براي‌ دانشگاهها بپردازد.
شوراي‌ عالي‌، به‌ لحاظ‌ حوزوي‌ ـ دانشگاهي‌ بودن‌ اين‌ جانب‌ و براي‌ استفاده‌ بيشتر از حوزه‌ علميه‌ قم‌ مسئوليت‌ اين‌ كار را به‌ عهده‌ من‌ نهاد و با آنكه‌ دوبار با اصرار و ابرام‌ تقاضاي‌ رفع‌ مسئوليت‌ كردم‌ نپذيرفتند و اين‌ بار سنگين‌ علاوه‌ بر عضويت‌ در شوراي‌ عالي‌، مسئوليت‌ دانشكده‌ علوم‌ انساني‌ دانشگاه‌ تربيت‌ مدرس‌ با صدها دانشجوي‌ دكتري‌ و كارشناسي‌ ارشد، حضور مداوم‌ در دانشگاهها براي‌ حل‌ مشكلات‌ آنها، تدريس‌ و ...، آن‌ هم‌ در زمان‌ جنگ‌، واقعاً توانفرسا بود و طبعاً ـ مانند بسياري‌ از كارهاي‌ آن‌ مرحله‌ ـ نارساييهايي‌ هم‌ بهمراه‌ داشت‌ كه‌ هنوز هم‌ برخي‌ از آثار سوء آنها باقي‌ است‌.

 

اهميت‌ كار

استادان‌ بزرگوار و دانشجويان‌ ارجمند مي‌دانند كه‌ در گذشته‌ در بسياري‌ از موارد، براي‌ تدريس‌ از جزوه‌ استفاده‌ مي‌شد، اين‌ جزوه‌ها در يك‌ درس‌ واحد با محتواي‌ متفاوت‌ و با درجات‌ فراواني‌ از قوّت‌ و ضعف‌ و با نگارشهاي‌ گوناگون‌ ـ و گاهي‌ اشتباه‌ ـ و با هزينه‌اي‌ چند برابر هزينه‌ كتاب‌ عرضه‌ مي‌شد، بخش‌ عمده‌ هزينه‌ هم‌ بر عهده‌ دانشگاه‌ بود. بعلاوه‌، جزوه‌ پس‌ از مدتي‌، به‌ علت‌ زيراكس‌ گرفتن‌ مكرّر، محو و كمرنگ‌ مي‌شد و به‌ همين‌ جهت‌ هم‌ دانشجو چندان‌ رغبتي‌ به‌ آن‌ نداشت‌ و هم‌ در آموزش‌ وي‌ اثر منفي‌ مي‌نهاد. پس‌ از داير شدن‌ «سمت‌» بعضي‌ از دانشگاهها به‌ ما گفتند، اين‌ سازمان‌، گذشته‌ از صرفه‌جويي‌ در وقت‌، سالانه‌ مليونها تومان‌ پول‌ كاغذ و زيراكس‌ به‌ ما كمك‌ كرده‌ است‌. از اينها گذشته‌ لازم‌ بود علاوه‌ بر بالابردن‌ سطح‌ علمي‌، محتواي‌ كتب‌، مخصوصاً در برخي‌ رشته‌ها فراخور فرهنگ‌ انقلاب‌ اسلامي‌ باشد.
بنابراين‌ ضرورت‌ داشت‌ يك‌ مركزي‌ به‌ اين‌ كار بپردازد، هم‌ كتابهايي‌ در مباني‌ علوم‌ انساني‌ تهيه‌ كند كه‌ فراخور انقلاب‌ اسلامي‌ باشد و آن‌ محتواي‌ متفاوت‌ و گوناگون‌ را هماهنگ‌ سازد و هم‌ آن‌ نارسايي‌ و نابساماني‌ و جزوه‌نگاري‌ و استفاده‌ از جزوه‌ را سامان‌ دهد، يعني‌ جزوه‌هاي‌ مربوط‌ به‌ درس‌ را بررسي‌ و بهترين‌ آنها را انتخاب‌ كند و با اصلاح‌ نهايي‌ مؤلف‌، آن‌ را به‌ صورت‌ كتابي‌ دانشگاهي‌، ارزان‌، مؤثر در به‌آموزي‌، ماندگار و يادگار دوران‌ دانشجويي‌ دانشجو در آورد و در سراسر كشور، آسان‌ در اختيار وي‌ قرار دهد. اين‌ بخش‌ بسيار ناچيزي‌ از هدف‌ «سمت‌» است‌. مهمتر از اين‌، تدوين‌ و ترجمه‌ در مواردي‌ است‌ كه‌ هنوز كاري‌ انجام‌ نگرفته‌ و بايد از آغاز به‌ بهترين‌ وجه‌ ممكن‌ اقدام‌ نمود. البته‌ بسياري‌ از دانشگاهها انتشارات‌ و حتي‌ مجله‌ ويژه‌ علوم‌ انساني‌ هم‌ دارند، اما اولاً هر كدام‌ از آنها معمولاً كتب‌ و مقالات‌ استادان‌ همان‌ دانشگاه‌ را منتشر مي‌كنند، ثانياً حوزه‌ نشر و توزيع‌ هر كدام‌ محدود است‌، و عملاً به‌ ساير دانشگاهها نمي‌رسد، ثالثاً وظيفه‌ رسمي‌ ندارند كه‌ به‌ صورت‌ جامع‌ همه‌ رشته‌هاي‌ علوم‌ انساني‌ را با توجه‌ به‌ ظرافت‌ و اهميت‌ خاص‌ آنها و در ارتباط‌ با انقلاب‌ و مسائل‌ اسلامي‌ يك‌ جا بررسي‌ كنند و هر كجا كه‌ لازم‌ بود ـ چه‌ در زمينه‌ مباني‌ و چه‌ در زمينه‌ كتب‌ درسي‌ ـ به‌ تحقيق‌ و تأليف‌ و يا ترجمه‌ بپردازند. اما «سمت‌» وظيفه‌ دارد، اختصاصاً به‌ تأليف‌ كتب‌ مبنايي‌ و درسي‌ در همه‌ رشته‌هاي‌ علوم‌ انساني‌ بپردازد و از همه‌ استادان‌ برجسته‌ دانشگاهها دعوت‌ كند و مدد بگيرد و حاصل‌ كار را در اختيار دانشجويان‌ و استادان‌ سراسر كشور قرار دهد و تاكنون‌ هم‌ ديده‌ايم‌ كاري‌ كه‌ «سمت‌» در اين‌ زمينه‌ انجام‌ داده‌ هيچ‌ مركز آموزشي‌ و تحقيقي‌ ديگري‌ انجام‌ نداده‌ است‌. آثار «سمت‌» از زابل‌، تركمن‌ صحرا، آستارا، اروميه‌، قصرشيرين‌، ايلام‌، آبادان‌، بندرعباس‌ و چاه‌بهار گرفته‌ تا ساير نقاط‌ مرزي‌ و مركزي‌ و هر جا كه‌ مراكز آموزش‌ دولتي‌ و غير دولتي‌ داير است‌ در صدها مركز فروش‌ مورد استفاده‌ همگان‌ است‌ و هيچ‌ مركز ديگري‌ نتوانسته‌ است‌ در اين‌ زمينه‌ با اين‌ گستردگي‌ عمل‌ كند. البته‌ كار «سمت‌» به‌ هيچ‌ روي‌ مانع‌ تلاش‌ و پيشرفت‌ كار ساير مراكز نيست‌، بلكه‌ ميدان‌ رقابت‌ سالمي‌ فراهم‌ شده‌ است‌. تا هر كسي‌ در هر زمينه‌ يا رشته‌اي‌ بهتر عمل‌ كرد در آن‌ بخش‌ پيش‌ برود و حتي‌ اگر توان‌ بيشتر مركزي‌ در يك‌ مورد محرز شد، مسئولان‌ مراكز دوستانه‌ تقسيم‌ كار كنند و آن‌ مورد را به‌ آن‌ مركز واسپارند و ديگران‌ به‌ كارهاي‌ ديگر بپردازند. كار انجام‌ نشده‌ هم‌ آن‌ قدر زياد است‌ كه‌ هر قدر نيرو وجود داشته‌ باشد كار هست‌ و مي‌توان‌ كاري‌ كرد كه‌ تداخل‌ پديد نيايد. هم‌ اكنون‌ در حوزه‌ دروس‌ دانشگاهي‌ بيش‌ از دو هزار عنوان‌ كتاب‌ در علوم‌ انساني‌ لازم‌ است‌ و اگر يك‌ مركز سالي‌ صد عنوان‌ كتاب‌ تهيه‌ كند بيش‌ از بيست‌ سال‌ طول‌ مي‌كشد تا اين‌ عناوين‌ تدوين‌ و منتشر شود. تازه‌ پس‌ از هر چند سال‌ برنامه‌ درسي‌ عوض‌ مي‌شود و همواره‌ كتاب‌ تازه‌ ضرورت‌ پيدا مي‌كند. بعلاوه‌، در كتابهاي‌ گذشته‌ هم‌ بايد تجديدنظر كرد و كتابهاي‌ جنبي‌ هم‌ لازم‌ است‌ و اين‌ همه‌، تنها در مرحله‌ كتب‌ درسي‌ است‌ مرحله‌ تحقيقات‌ مبنايي‌ و پژوهشهاي‌ بنيادي‌ ناپيداكرانه‌ و پايان‌ناپذير است‌. بنابراين‌ همه‌ مراكز هر قدر هم‌ بكوشند هرگز جا بر يكديگر تنگ‌ نمي‌كنند، البته‌ كاملاً ضروري‌ است‌ همه‌ آنها ـ حتي‌ غير دولتيها ـ هم‌ در مجموعه‌ واحدي‌ گردآيند و با تقسيم‌ كار، هر كدام‌ در حد توان‌ خويش‌ از اين‌ مجموعه‌ عظيم‌ بخشي‌ را بر عهده‌ بگيرند و همان‌ را به‌ بهترين‌ وجه‌ ممكن‌ انجام‌ دهند و از تداخل‌ و تكرار كار و هدر رفتن‌ نيروي‌ مالي‌ و انساني‌ ـ كه‌ همه‌اش‌ بيت‌المال‌ مسلمين‌ است‌ ـ جلوگيري‌ كنند.

 

نخستين‌ گام‌

با توجه‌ به‌ مشكلات‌ خاص‌ زمان‌ جنگ‌ و نبودن‌ بودجه‌ و امكانات‌، در تابستان‌ 64 اعضاء شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ به‌ حضور حضرت‌ امام‌ (ره‌) رسيديم‌، رهبر معظم‌ انقلاب‌ كه‌ آن‌ زمان‌ رئيس‌ شورا بودند موضوع‌ تأسيس‌ سمت‌ و هدف‌ آن‌ را خدمت‌ امام‌ (ره‌) مطرح‌ كردند و ايشان‌ هم‌ به‌ قدري‌ خرسند شدند كه‌ اثر آن‌ در چهره‌ و لبخندشان‌ نمودار شد و فرمودند كمك‌ مي‌كنم‌، بعد از آن‌ هم‌ مبلغ‌ يك‌ ميليون‌ تومان‌ فرستادند كه‌ راستي‌ براي‌ «سمت‌» بركتي‌ پايدار بوده‌ است‌. ما در نيمه‌ دوم‌ آن‌ سال‌ كتاب‌ معارف‌ و المنتخب‌ را تهيه‌ و منتشر كرديم‌، پس‌ با داير كردن‌ گروهها يكي‌ پس‌ از ديگري‌، آن‌ هم‌ تنها در چند اتاق‌ از ساختمان‌ اجاره‌اي‌ شوراي‌ عالي‌، در عين‌ درگيري‌ با همان‌ چند مسئوليت‌ سنگين‌، و با افزوده‌ شدن‌ مسئوليت‌ بخش‌ تربيت‌ استاد مدرسه‌ دارالشفاي‌ قم‌ در سال‌ 65 به‌ بعد، سازمان‌ به‌ لطف‌ خدا شكل‌ گرفت‌ و با همه‌ دشواريها به‌ بار نشست‌.


برخي‌ از دشواريها

سازمان‌ در عين‌ حال‌ كه‌ موفقيتهاي‌ بسيار چشمگيري‌ داشته‌ است‌ ناكاميهايي‌ هم‌ ـ هر چند ناخواسته‌ ـ داشته‌ است‌ كه‌ بايد به‌ آنها اعتراف‌ كرد:

الف‌) تدوين‌ كتب‌ مبنايي‌
با توجه‌ به‌ مشكلات‌ برخاسته‌ از انقلاب‌ و جنگ‌ و شهيد شدن‌ بسياري‌ از دانشمندان‌ حوزه‌ و جابجايي‌ قهري‌ بسياري‌ از آنها و نيز درگيري‌ بسياري‌ از استادان‌ برجسته‌ دانشگاه‌ كار تدوين‌ كتب‌ مبنايي‌ بسيار دشوار بود. دفتر همكاري‌ حوزه‌ و دانشگاه‌ كه‌ از سال‌ 61 به‌ منظور تدوين‌ كتب‌ مبنايي‌ داير شده‌ بود، زمينه‌ مناسبي‌ بود براي‌ تحقق‌ بخشيدن‌ به‌ يكي‌ از اهداف‌ عمده‌ سمت‌. از طرفي‌ با توجه‌ به‌ روابط‌ صميمانه‌اي‌ كه‌ ميان‌ اينجانب‌ و اعضاي‌ محترم‌ دفتر ـ حتي‌ سالها پيش‌ از انقلاب‌ ـ برقرار بود و با عنايت‌ به‌ اينكه‌ از سال‌ 62 تا زمان‌ تأسيس‌ «سمت‌»، با دفتر همكاري‌ جدّي‌ داشتيم‌، قرار بر اين‌ شد كه‌ كتابهاي‌ مبنايي‌ را عمدتاً دفتر تهيه‌ كند و تا اين‌ تاريخ‌ تعداد 21 عنوان‌ در زمان‌ وابسته‌ بودن‌ به‌ اين‌ سازمان‌ هم‌ تهيه‌ شده‌ است‌ كه‌ شماري‌ از آنها در حدّ مطلوب‌ و برخي‌ هم‌ فراتر از حدّ انتظار است‌، اما به‌ هر حال‌ با همه‌ تلاشهايي‌ كه‌ به‌ عمل‌ آمده‌، به‌ علت‌ دشواري‌ كار و كمبود نيرو و نيز جابه‌جايي‌ نيروها در مسئوليتهاي‌ ديگر، حاصل‌ كار در حد
انتظار نبوده‌ است‌ هر چند اميدواريم‌ حالا كه‌ دفتر به‌ پژوهشكده‌ تبديل‌ شده‌ و خود استقلال‌ يافته‌ و نيروهاي‌ قابل‌ توجهي‌ هم‌ در آن‌ تربيت‌ شده‌ است‌ بتواند اين‌ مهم‌ را كفايت‌ كند. «سمت‌» هم‌ به‌ خواست‌ خدا، همانند گذشته‌ همچنان‌ به‌ همكاري‌ ادامه‌ خواهد داد. البته‌ در بيرون‌ از حوزه‌ همكاري‌ با دفتر، گامهاي‌ بلندي‌، بخصوص‌ در سالهاي‌ اخير، برداشته‌ شده‌ كه‌ اميدواريم‌ نتيجه‌ آن‌، كتابهاي‌ مبنايي‌ سودمندي‌ باشد و در دسترس‌ ارباب‌ نظر قرار گيرد.
به‌ هر حال‌، ما به‌ زعم‌ خودمان‌، در اين‌ بخش‌ كوتاهي‌ نكرده‌ايم‌، شرايط‌ عمومي‌ و اوضاع‌ و احوال‌ جاري‌ كشور، زمينه‌اي‌ فراهم‌ ساخته‌ است‌ تا به‌ كمال‌ مطلوب‌ مورد انتظار خويش‌ دست‌ نيابيم‌، اما تمام‌ تلاش‌ خود را به‌ كار مي‌بنديم‌ بلكه‌ به‌ ياري‌ خدا كمبودهاي‌ قهري‌ را جبران‌ كنيم‌.

ب‌) ارتباط‌ با خارج‌
از آنجا كه‌ بيشتر كتابهاي‌ «سمت‌»، كتاب‌ درسي‌ و به‌ زبان‌ فارسي‌ است‌ عرضه‌ آنها به‌ كشورهايي‌ كه‌ زبانشان‌ فارسي‌ نيست‌، با استقبال‌ روبه‌ رو نمي‌شود و در سفري‌ كه‌ به‌ سوريه‌ و لبنان‌ و اردن‌ داشتيم‌ اين‌ واقعيت‌ را در يافتيم‌ كه‌ كتابهاي‌ درسي‌ فارسي‌ ما تنها در حد بسيار محدودي‌ به‌ درد كتابخانه‌هاي‌ آنها مي‌خورد، و استادان‌ هر كدام‌، كتاب‌ يا جزوه‌ خود را تدريس‌ مي‌كنند و نمي‌شود كتابي‌ را هر قدر هم‌ خوب‌ باشد با هزينه‌ سنگين‌ به‌ زبان‌ ديگر ترجمه‌ كرد و در اختيار استادان‌ غير ايراني‌ نهاد تا شايد معدودي‌ از آنها، از آن‌ استفاده‌ كنند.
با اين‌ همه‌، برخي‌ از كتابهاي‌ درسي‌ را به‌ زبان‌ عربي‌ ترجمه‌ كرده‌ايم‌ تا در اختيار آنان‌ قرار گيرد. آري‌ پيش‌ از بروز مشكلات‌ فعلي‌ در افغانستان‌ اميدوار بوديم‌، دانشگاههاي‌ افغانستان‌ از كتب‌ «سمت‌» به‌ خوبي‌ استفاده‌ كنند، و مقداري‌ هم‌ براي‌ دانشگاه‌ هرات‌، به‌ تقاضاي‌ خودشان‌ فرستاديم‌، اما پس‌ از نامساعد شدن‌ اوضاع‌ كار متوقف‌ ماند. در تاجيكستان‌ هم‌ پس‌ از استقلال‌، مردم‌ مشتاق‌ به‌ بازگشت‌ به‌ خط‌ و زبان‌ نياكان‌، يعني‌ خط‌ و زبان‌ فارسي‌، بودند و همين‌ زمينه‌اي‌ بود براي‌ ورود كتب‌ «سمت‌» به‌ آن‌ ديار، اما با سياستهاي‌ فعلي‌ حكومت‌ آن‌ كشور، اين‌ در بسته‌ شد.
البته‌ از همين‌ كتب‌ درسي‌ خواه‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ و خواه‌ به‌ زبان‌ انگليسي‌ به‌ كشورهايي‌ فرستاده‌ايم‌ و برخي‌ از آنها مورد استفاده‌ استاد و دانشجو قرار گرفته‌ و حتي‌ كتابهاي‌ انگليسي‌ «سمت‌» مايه‌ اعجاب‌ استادان‌ انگليسي‌ زبان‌ شده‌ است‌، اما هنوز آن‌ ارتباط‌ و آن‌ داد و ستد مورد انتظار حاصل‌ نشده‌ است‌، بايد چاره‌اي‌ بينديشيم‌ بلكه‌ در اين‌ زمينه‌ توفيق‌ بيشتري‌ به‌ دست‌ آيد.
 

كاميابيها

همان‌ طور كه‌ در صفحات‌ آينده‌ مي‌بينيم‌ به‌ لطف‌ خدا، سازمان‌ كاميابيهاي‌ فراواني‌ داشته‌ است‌، در عين‌ حال‌ كه‌ هيچكس‌ نبايد از وضع‌ موجود خويش‌ خرسند باشد و ما هم‌ نيستيم‌، موفقيتهاي‌ به‌ دست‌ آمده‌ را هم‌ نبايد سبك‌ شمرده‌ و ناديده‌ انگاشت‌. سازمان‌ در گرما گرم‌ جنگ‌، و با كمبود شديد نيرو و امكانات‌ داير شده‌، در زمينه‌ علوم‌ انساني‌ با همه‌ ظرافتهايش‌، حدود پانصد و هشتاد عنوان‌ كتاب‌ درسي‌ و مبنايي‌ منتشر ساخته‌، حدود 11 ميليون‌ و 260 هزار جلد كتاب‌ را در حد معيار نسبتاً مطلوب‌ درآورده‌ و با نصف‌ و كمتر از نصف‌ و حداكثر 35 قيمت‌ بازار به‌ موقع‌ و بي‌ وقفه‌ در اختيار دانشجويان‌ سراسر كشور نهاده‌ است‌ و با اين‌ وصف‌ همه‌ بودجه‌اي‌ را كه‌ از دولت‌ گرفته‌ بلكه‌ بيشتر از آن‌ را به‌ صورت‌ سرمايه‌اي‌ درآورده‌ است‌ كه‌ در قالب‌ ساختمان‌ و ابزار و كتاب‌ موجود است‌، كتابهايي‌ كه‌ سالهاي‌ سال‌ تجديد چاپ‌ خواهد شد و بهره‌ معنوي‌ و مادي‌ آنها به‌ مردم‌ خواهد رسيد. خود همين‌ كه‌ چنين‌ سازمان‌ علمي‌ ـ فرهنگي‌ با اين‌ كيفيت‌ مشكلات‌ را هموار ساخته‌ و اين‌ چنين‌ پا گرفته‌ و به‌ بار و بر نشسته‌ مصداق‌ همان‌ شجره‌ طيّبه‌ قرآن‌ كريم‌ است‌ كه‌ «اصلها ثابت‌ و فرعها في‌ السماء تؤتي‌ اكلها كل‌ حين‌ باذن‌ ربّها» و خداي‌ ياري‌ رسان‌ را بر اين‌ كاميابي‌ سپاس‌ مي‌گوييم‌ و مزيد اين‌ موفقت‌ را از درگاهش‌ مسئلت‌ داريم‌. تفصيل‌ و مستندات‌ آنچه‌ در اين‌ بخش‌ بيان‌ گرديد در اين‌ مجموعه‌ گردآمده‌ است‌.

دكتر احمد احمدي
رئيس‌ سازمان‌ مطالعه‌ و تدوين‌
 


بخش‌ اول‌: هدف‌، وظايف‌ و ساختار سازمان‌

در سيزدهمين‌ جلسه‌ شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ به‌ تاريخ‌ 7/12/1363 تأسيس‌ سازماني‌ جهت‌ رفع‌ نياز دانشگاههاي‌ كشور در زمينه‌ كتب‌ و مآخذ درسي‌ در رشته‌هاي‌ مختلف‌ علوم‌اسلامي‌ و انساني‌ به‌ تصويب‌ رسيد. اين‌ سازمان‌ با نام‌ « سازمان‌ مطالعه‌ و تدوين‌ كتب‌ علوم‌ انساني‌ دانشگاهها » كه‌ اختصاراً «سمت‌» ناميده‌ مي‌شود، پس‌ از كسب‌ مجوزهاي‌ قانوني‌ از اواسط‌ سال‌ 1364 به‌ عنوان‌ يكي‌ از سازمانهاي‌ وابسته‌ به‌ وزارت‌ علوم‌، تحقيقات‌ و فنّاوري‌ فعاليت‌ خود را آغاز كرد.

وظايف‌ سازمان‌
براي‌ دستيابي‌ به‌ هدفي‌ كه‌ شوراي‌ عالي‌ با تأسيس‌ اين‌ سازمان‌ در پي‌ تحقق‌ آن‌ بود وظايف‌ ذيل‌ بر عهده‌ آن‌ نهاده‌ شد:
1. تصنيف‌ و تأليف‌ و ترجمه‌ مآخذ و كتب‌ مورد نياز رشته‌هاي‌ علوم‌ انساني‌ دانشگاهها به‌ زبان‌ فارسي‌ و غيرفارسي‌؛
2. برقراركردن‌ ارتباط‌ ميان‌ علماي‌ حوزه‌هاي‌ ديني‌ و اساتيد دانشگاهها، جهت‌ بحث‌ و بررسي‌ مشترك‌، پيرامون‌ مسائل‌ علوم‌انساني‌، از آن‌ حيث‌ كه‌ با مباني‌ و مسائل‌ اسلامي‌ ارتباط‌ دارد؛
3. برگزار كردن‌ سمينارهاي‌ تحقيقي‌ و دعوت‌ از صاحبنظران‌ داخلي‌ و خارجي‌ جهت‌ بررسي‌ بنيادي‌ در علوم‌ انساني‌ به‌ لحاظ‌ ارتباطي‌ كه‌ با مباني‌ و مسائل‌ اسلامي‌ دارد و همچنين‌ تدوين‌ حاصل‌ اين‌ سمينارها به‌ صور مقاله‌، درسنامه‌، كتب‌ و مآخذ درسي‌ براي‌ دانشگاهها؛
4. ايجاد ارتباط‌ ميان‌ اين‌ مركز و مراكز مشابهي‌ كه‌ در داخل‌ و خارج‌ كشور در زمينه‌ علوم‌ انساني‌ و اسلامي‌ تحقيق‌ مي‌كنند به‌ منظور داد و ستد علمي‌ و پژوهشي‌؛
5. تهيه‌ منابع‌ و مآخذ مورد نياز سازمان‌؛
6. اقدام‌ براي‌ طبع‌ و نشر و فروش‌ كتب‌ و مآخذي‌ كه‌ در اين‌ سازمان‌ تهيه‌ مي‌شود.
7. بررسي‌ و اظهارنظر در مورد كتب‌ و مآخذ دروس‌ دانشگاهي‌ در علوم‌انساني‌، از آن‌ حيث‌ كه‌ با مباني‌ و مسائل‌ اسلامي‌ و انقلاب‌ فرهنگي‌ ارتباط‌ دارد، به‌ منظور تأييد، اصلاح‌ يا حذف‌ آنها.

اركان‌ اصلي‌ سازمان‌
اركان‌ اصلي‌ سازمان‌ عبارتند از: الف‌) شوراي‌ سازمان‌، ب‌) رئيس‌ سازمان‌.
الف‌) شوراي‌ سازمان‌ كه‌ بالاترين‌ مرجع‌ سازمان‌ است‌ از اعضاي‌ زير تشكيل‌ مي‌شود:
1. رئيس‌ سازمان‌ به‌ عنوان‌ رئيس‌ شورا،
2. دو نفر از اعضاي‌ شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌،
3. معاون‌ پژوهشي‌ وزارت‌ علوم‌، تحقيقات‌ و فنّاوري‌،
4. معاون‌ پژوهشي‌ سازمان‌،
5. چهارنفر به‌ پيشنهاد رئيس‌ سازمان‌ و تأييد شورا.
جلسات‌ شورا با حداقل‌ دوسوم‌ كل‌ اعضا رسميت‌ مي‌يابد و تصميمات‌ آن‌ با تصويب‌ اكثريت‌ مطلق‌ كل‌ اعضا قابل‌ اجراست‌.
ب‌) رئيس‌ سازمان‌ به‌ پيشنهاد وزير علوم‌، تحقيقات‌ و فنّاوري‌ و تصويب‌ شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ به‌ اين‌ سِمَت‌ منصوب‌ مي‌شود. رئيس‌ سازمان‌ معاون‌ يا معاوناني‌ خواهد داشت‌ كه‌ بخشي‌ از مسؤليتهاي‌ خود را به‌ آنها واگذار بنمايد.

وابستگي‌ سازماني‌
سازمان‌ از نظر امور اجرايي‌ وابسته‌ به‌ وزارت‌ علوم‌، تحقيقات‌ و فنّاوري‌ و از لحاظ‌ نظارت‌ عاليه‌ بر فعاليتهاي‌ علمي‌ و تحقيقي‌ و فرهنگي‌ آن‌، زير نظر شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ است‌ و وظايف‌ خود را برابر اساسنامه‌ مصوب‌ انجام‌ مي‌دهد.

بودجه‌ و امكانات‌
بودجه‌ سازمان‌ همه‌ ساله‌ تحت‌ رديف‌ بودجه‌ مستقل‌ پس‌ از تصويب‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ در قانون‌ بودجه‌ درج‌ مي‌شود. از نظر تأمين‌ نيروهاي‌ علمي‌ و تحقيقي‌ وزارت‌ علوم‌، تحقيقات‌ و فنّاوري‌ با اين‌ سازمان‌ مانند ساير مؤسسات‌ آموزش‌ عالي‌ وابسته‌ به‌ دولت‌ برخورد مي‌كند.

چارت‌ تشكيلاتي‌ سازمان‌
سازمان‌ وظايف‌ محوله‌ خود را تحت‌ چارت‌ تشكيلاتي‌ ذيل‌ انجام‌ مي‌دهد. لازم‌ است‌ توضيح‌ داده‌ شود كه‌ از سال‌ 1367 تا اواسط‌ سال‌ 1378 دفتر همكاري‌ حوزه‌ و دانشگاه‌ به‌ عنوان‌ يكي‌ از مراكز پژوهشي‌ وابسته‌ به‌ اين‌ سازمان‌ فعاليت‌ داشت‌ كه‌ در حال‌ حاضر به‌ عنوان‌ پژوهشكده‌ حوزه‌ و دانشگاه‌ زيرنظر مستقيم‌ وزارت‌ متبوع‌ مستقلاً فعاليت‌ مي‌كند.

رياست‌ سازمان‌ دفتر رياست‌ و روابط‌ عمومي‌ معاونت‌ اجرايي‌ معاونت‌ پژوهشي‌
اداره‌ امور مالي‌
اداره‌ امور اداري‌
اداره‌ فروش‌
اداره‌ نسخه‌پردازي‌
اداره‌ ويرايش‌
مديريت‌ پژوهشي‌
اداره‌ چاپ‌ و نشر
اداره‌ ارزشيابي‌
گروههاي‌ بيست‌ويك‌گانه‌ پژوهشي‌
 

بخش‌ دوم‌: فعاليت‌ و عملكرد سازمان‌

فعاليتهايي‌ كه‌ تاكنون‌ در دو حوزه‌ پژوهشي‌ و اجرايي‌ به‌ انجام‌ رسيده‌ است‌ به‌ اختصار گزارش‌ مي‌شود:
الف‌) فعاليتهاي‌ حوزه‌ پژوهشي‌
فعاليت‌ پژوهشي‌ سازمان‌ از اواسط‌ سال‌ 1364 آغاز شده‌ است‌؛ ولي‌ دو عامل‌ مهم‌ كه‌ يكي‌ به‌ طبيعت‌ هر كار نو و هر راه‌ ناپيموده‌ باز مي‌گردد و ديگري‌ حالت‌ فوق‌العاده‌ جنگي‌ كه‌ در آن‌ ايام‌ سايه‌ ناميمون‌ خود را بر فضاي‌ كشور عزيزمان‌ افكنده‌ بود، موجب‌ گرديد سرعت‌ و گستردگي‌ فعلي‌ در ابتداي‌ كار مشهود نباشد. اما بتدريج‌ با كمك‌ الهي‌ و همكاري‌ صميمانه‌ استادان‌ گرانقدر كشور و كاركنان‌ دلسوخته‌ و پرتلاش‌ اين‌ سازمان‌ تاكنون‌ 580 عنوان‌ كتاب‌ در 11 ميليون‌ و 260 هزار جلد با حدود 3 ميليارد و 165 ميليون‌ صفحه‌ چاپي‌ به‌ انتشار رسيده‌ و در اختيار دانشجويان‌ آينده‌ساز اين‌ مرز و بوم‌ گذاشته‌ شده‌ است‌ و هم‌ اكنون‌ حدود 346 عنوان‌ كتاب‌ در دست‌ تأليف‌، ترجمه‌، ارزيابي‌، ويرايش‌، حروفچيني‌ و نمونه‌خواني‌ است‌. در دو نمودار ذيل‌ تعداد كتب‌ چاپ‌ اول‌ و تجديد چاپي‌ را به‌ تفكيك‌ سال‌ از آغاز تا پايان‌ سال‌ 1380 نشان‌ مي‌دهد. با مقايسه‌ اين‌ دو نمودار مشخص‌ مي‌شود كه‌ كتابهاي‌ انتشار يافته‌ در اين‌ سازمان‌ از استقبال‌ دانشگاهها برخوردار بوده‌ و جز چند عنوان‌ كتاب‌ همه‌ كتابهاي‌ منتشر شده‌ به‌ چاپهاي‌ مكرر و برخي‌ تا 28 چاپ‌ نيز رسيده‌ است‌.

براي بزرگنمايي روي تصاوير كليك كنيد

نمودار-2. كتب‌ تجديد چاپي 1364 تا پايان 1380

نمودار-1.  كتب‌ چاپ‌ اول 1364 تا پايان 1380

كتابخانه‌ و مركز اطلاع‌رساني‌ «سمت‌»
از بدو تأسيس‌ «سمت‌»، در سال‌ 1364 كتابخانه‌ نيز فعاليت‌ خود را با هدف‌ بالابردن‌ اطلاع‌رساني‌ و مرتفع‌ نمودن‌ نيازهاي‌ اطلاعاتي‌ كاركنان‌ و تهيه‌ منابع‌ مرجع‌ و كتابهاي‌ تخصصي‌ در زمينه‌هاي‌ مختلف‌ رشته‌هاي‌ علوم‌ انساني‌ به‌ منظور كمك‌ به‌ امر تحقيق‌ و تأليف‌ كتابهاي‌ درسي‌ در سازمان‌ «سمت‌»، آغاز كرد.
كتابخانه‌ «سمت‌» در حال‌ حاضر داراي‌ حدود 8100 جلد كتاب‌ است‌ كه‌ قسمت‌ عمده‌ آنها به‌ زبانهاي‌ فارسي‌، عربي‌، بخشي‌ به‌ زبان‌ انگليسي‌ و فرانسه‌ و تعداد بسيار كمي‌ نيز به‌ زبان‌ آلماني‌ و روسي‌ است‌. با توجه‌ به‌ اينكه‌ فعاليت‌ سازمان‌ در زمينه‌ تأليف‌ كتابهاي‌ درسي‌ دانشگاهي‌ در حوزه‌ علوم‌ انساني‌ است‌، منابع‌ كتابخانه‌ نيز در زمينه‌هاي‌ مختلف‌ علوم‌ انساني‌ و بيشتر منابع‌ مرجع‌ و كتابهاي‌ تخصصي‌ مربوط‌ به‌ شاخه‌هاي‌ مختلف‌ علوم‌ انساني‌ است‌.
علاوه‌ بر كتاب‌ رسانه‌هاي‌ كتبي‌ ديگر مانند مجله‌، روزنامه‌ و همچنين‌ رسانه‌هاي‌ ديداري‌ و شنيداري‌ مانند نوار، ديسكت‌، و ديسك‌ فشرده‌ نوري‌ ( CD ) در كتابخانه‌ نگهداري‌ مي‌شود.
از جمله‌ مجلات‌ موجود در كتابخانه‌ نمايه‌، كتاب‌ ماه‌، كتاب‌ هفته‌، جهان‌ كتاب‌، اطلاع‌رساني‌، آينه‌پژوهش‌، فصلنامه‌ پژوهش‌ و برنامه‌ريزي‌ آموزش‌ عالي‌ ، حوزه‌ و دانشگاه‌ و الشهيد است‌ كه‌ اغلب‌ از طريق‌ اشتراك‌ خريداري‌ و پس‌ از استفاده‌ در كتابخانه‌ بايگاني‌ مي‌شوند.
علاوه‌ بر اينها، حدود 70 عنوان‌ ديسكهاي‌ فشرده‌ نوري‌ ( CD ) موجود در كتابخانه‌ در زمينه‌هاي‌: واژه‌نامه‌، دايره‌المعارف‌ و منابع‌ اطلاع‌ رساني‌ جوابگوي‌ نياز مراجعان‌ است‌. مهمترين‌ ديسكهاي‌ نوري‌ كه‌ مي‌توان‌ به‌ آنها اشاره‌ كرد عبارتند از: نرم‌ افزارهاي‌ جامع‌ قرآن‌ كريم‌ (شامل‌ ترجمه‌، تلاوت‌ و تفسيرهاي‌ مختلف‌)، بحارالانوار، كتابشناسي‌ ملي‌ ايران‌، مجله‌ الكترونيكي‌ نمايه‌، فرهنگ‌ پيشرو آريانپور، دايره‌المعارف‌ امريكانا، بريتانيكا، واژه‌نامه‌هاي‌ آكسفورد و هريتيج‌، Books in Print (فهرست‌ كتابهاي‌ چاپ‌ شده‌ در خارج‌ از كشور تا سال‌ 1998)، Eric (فهرست‌ مقالات‌ انگليسي‌ در زمينه‌ علوم‌تربيتي‌) و فرهنگ‌ لاروس‌ .
استفاده‌ از اينترنت‌ نيز از جمله‌ اطلاعات‌ قابل‌ دستيابي‌ در كتابخانه‌ «سمت‌» است‌.
استفاده‌ از خدمات‌ اطلاع‌رساني‌ و منابع‌ كتابخانه‌ براي‌ اعضاي‌ سازمان‌ به‌ صورت‌ رايگان‌ است‌. علاوه‌ بر كاركنان‌ «سمت‌» به‌ اشخاصي‌ كه‌ داراي‌ معرفينامه‌ معتبر از محل‌ كار يا تحصيل‌ خود باشند و همچنين‌ به‌ افرادي‌ كه‌ عضو طرح‌ غدير (طرح‌ تعميم‌ سابق‌) هستند كتاب‌ به‌ امانت‌ داده‌ مي‌شود.
در حال‌ حاضر، بازيابي‌ اطلاعات‌ از طريق‌ سيستم‌ كامپيوتر و نظام‌ دستي‌ (برگه‌دان‌) صورت‌ مي‌گيرد.

مجله‌ سخن‌ سمت‌
مجله‌ سخن‌ سمت‌ در آذرماه‌ 1375 با مدير مسئولي‌ دكتر احمد احمدي‌، و با همكاري‌ هيأت‌ تحريريه‌ و مشاوران‌ علمي‌ تأسيس‌ شد و اولين‌ و دومين‌ شماره‌ آن‌ به‌ ترتيب‌ در دي‌ماه‌ 1375 و تيرماه‌ 1376 در قالب‌ «خبري‌ ـ پژوهشي‌» به‌ چاپ‌ رسيد؛ اما در راستاي‌ فعاليتهاي‌ پژوهشي‌ «سمت‌»، خط‌ مشي‌ مجله‌ سخن‌ سمت‌ از سال‌ 1377 از محتواي‌ «خبري‌ ـ پژوهشي‌» به‌ « علمي‌ ـ پژوهشي‌ » تغيير داده‌ شد و تلاش‌ برآن‌ است‌ كه‌ بتدريج‌ در قالب‌ يك‌ مجله‌ علمي‌ وزين‌ جاي‌ خود را در ميان‌ مجلات‌ علمي‌ ـ پژوهشي‌ بازكند.
محورهاي‌ كلي‌ و در دستور كار مجله‌ عبارتند از:
1. مطالعات‌ ميان‌ رشته‌اي‌. مجله‌ سخن‌ سمت‌ به‌ لحاظ‌ موقعيت‌ خاص‌ و استثنايي‌ آن‌ و چهارراه‌ بودن‌ «سمت‌» براي‌ استادان‌ و دانشوران‌ رشته‌هاي‌ گوناگون‌ دانشگاهها در تهران‌ و شهرستانها و به‌ دليل‌ آنكه‌ مجلات‌ تخصصي‌ هر رشته‌ در دانشكده‌هاي‌ مربوط‌ چاپ‌ و منتشر مي‌شود، به‌ منظور پوشش‌ و تغذيه‌ مخاطبان‌ رشته‌هاي‌ گوناگون‌ علمي‌، خط‌ مشي‌ كلي‌ خود را «مطالعات‌ ميان‌ رشته‌اي‌» قرار داده‌ است‌. در اين‌ مطالعات‌ تعامل‌ بين‌ رشته‌هاي‌ علوم‌ انساني‌ بررسي‌ مي‌شود: فلسفه‌، الهيات‌، جامعه‌شناسي‌، علوم‌تربيتي‌، روانشناسي‌، مديريت‌، علوم‌سياسي‌، حقوق‌، اقتصاد، باستانشناسي‌، هنر، تاريخ‌، جغرافيا، كتابداري‌، ادبيات‌ فارسي‌ و زبانهاي‌ خارجي‌.
علاوه‌ بر اينها «حوزه‌هاي‌ چند رشته‌اي‌» نيز در دستور كار قرار دارد؛ نظير «انقلاب‌»، «تمدن‌سازي‌»، «غرب‌شناسي‌»، «توسعه‌» و ... . فراتر از آن‌ موضوعات‌ مشترك‌ ميان‌ دو رشته‌ نيز در همين‌ حوزه‌ مطالعاتي‌ بررسي‌ مي‌شود؛ نظير «حقوق‌ اداري‌» يا «اصول‌ هويت‌: مفصل‌ فلسفه‌ و روانشناسي‌». با اين‌ نگاه‌ حوزه‌ مطالعات‌ ميان‌ رشته‌اي‌ براي‌ اولين‌بار در ايران‌ آغاز مي‌شود و در بستري‌ بسيار گسترده‌ برنامه‌ پژوهشي‌ مجله‌ سخن‌ سمت‌ براي‌ ساليان‌ متمادي‌ است‌.
2. ارزيابي‌، نقد و بررسي‌ كتب‌ تخصصي‌ رشته‌هاي‌ مختلف‌ و مسائل‌ روش‌شناسي‌ نقد.
3. مطالب‌ آموزشي‌ و كاربردي‌ در مورد شيوه‌ تدوين‌ كتاب‌ درسي‌ در محورهاي‌ ويرايش‌، تأليف‌ و ترجمه‌.
4. نقد و بررسي‌ سر فصلهاي‌ درسي‌ باتوجه‌ به‌ معيارهاي‌ مختلف‌ نظير ضرورت‌ و فلسفه‌ وجودي‌، ويژگيهاي‌ مطلوب‌، روزآمدي‌، پاسخگويي‌ به‌ نيازهاي‌ نظري‌ و كاربردي‌، و تداخل‌ يا مكمل‌سازي‌ منطقي‌ سرفصلهاي‌ درسي‌ يك‌ رشته‌.
5. معرفي‌ جديدترين‌ كتابهاي‌ منتشر شده‌ «سمت‌» و ديگر فعاليتهاي‌ سازمان‌.

ب‌) فعاليتهاي‌ حوزه‌ اجرايي‌
در حوزه‌ اجرايي‌ علاوه‌ بر چاپ‌ و انتشار و توزيع‌ كتابهاي‌ منتشر شده‌ كليه‌ امور پشتيباني‌ حوزه‌ پژوهشي‌ از پيش‌بيني‌ بودجه‌ سالانه‌، جذب‌ نيرو و استخدام‌ آنها، تهيه‌ امكانات‌ مانند ساختمان‌ و ماشين‌آلات‌ و ساير ابزار و ادوات‌ به‌ انجام‌ مي‌رسد. در اين‌ مختصر معرفي‌ شيوه‌ توزيع‌ و قيمت‌گذاري‌ كتاب‌ و آخرين‌ موجودي‌ انبار عرضه‌ مي‌گردد.

شيوه‌ توزيع‌ كتاب‌
در حال‌ حاضر سازمان‌ در سطح‌ گسترده‌اي‌ با عاملان‌ فروش‌ در سراسر كشور ارتباط‌ مستقيم‌ دارد و به‌ طور متناوب‌ فهرست‌ كتابهاي‌ منتشر شده‌ با قيمت‌ غيرقابل‌ تغيير به‌ آنان‌ ارسال‌ مي‌شود و در طول‌ شبانه‌روز سفارش‌ خريد از طريق‌ نمابر، تلفن‌ و احياناً مراجعات‌ حضوري‌ دريافت‌ و بلافاصله‌ كتابهاي‌ درخواستي‌ براي‌ شهرستانها تا بنگاههاي‌ باربري‌ حمل‌ مي‌شود و حداكثر پس‌ از دو روز به‌ دورترين‌ نقطه‌ كشور مي‌رسد. هيچيك‌ از فروشندگان‌، مجاز به‌ تغيير قيمت‌ كتاب‌ كه‌ تقريباً به‌ قيمت‌ تمام‌ شده‌ با تسهيلات‌ دولتي‌ است‌، نيستند و حتي‌ در صفحه‌ حقوق‌ هر كتاب‌ به‌ اين‌ امر اشاره‌ شده‌ است‌.
شيوه‌ تخفيف‌ در كتابهاي‌ عمومي‌ و نيمه‌ تخصصي‌ بر اساس‌ ميزان‌ خريد متقاضيان‌ از 15 درصد قيمت‌ پشت‌ جلد تا 20 درصد قيمت‌ پشت‌ جلد و در كتابهاي‌ تخصصي‌ از 18 درصد تا 23 درصد است‌.
موجودي‌ انبار: تا پايان‌ خرداد ماه‌ 81، موجودي‌ انبار 511 / 407 / 1 جلد بوده‌ است‌ كه‌ از لحاظ‌ ريالي‌ بر اساس‌ قيمت‌ پشت‌ جلد 145 / 345 / 106 / 1 تومان‌ است‌ كه‌ به‌ طور متوسط‌ 20 درصد قيمت‌ پشت‌ جلد براي‌ عاملان‌ فروش‌ تخفيف‌ داده‌ مي‌شود.

ج‌) فعاليتهاي‌ حوزه‌ بين‌المللي‌
در راستاي‌ يكي‌ از وظايف‌ محول‌ شده‌ به‌ «سمت‌» در اساسنامه‌ آن‌ كه‌ ايجاد ارتباط‌ با مراكز خارج‌ از كشور در زمينه‌ علوم‌ انساني‌ و اسلامي‌ و مبادله‌ تجربيات‌ و تحقيقات‌ و آثار منتشر شده‌ است‌، مي‌توان‌ به‌ موارد ذيل‌ اشاره‌ كرد:
1. سفر رياست‌ محترم‌ سازمان‌ و معاون‌ محترم‌ پژوهشي‌ به‌ كشورهاي‌ اردن‌، سوريه‌ و لبنان‌ كه‌ با دعوت‌ دانشگاههاي‌ كشورهاي‌ اردن‌ و سوريه‌ در سال‌ 74 صورت‌ پذيرفت‌. حاصل‌ اين‌ سفر ارسال‌ كتابهاي‌ چاپ‌ شده‌ سازمان‌ و بخشي‌ از فهرستهاي‌ خطي‌ كتابخانه‌هاي‌ ايران‌ و يك‌ دوره‌ لغت‌نامه‌ دهخدا و فرهنگ‌ معين‌ بوده‌ است‌.
2. سفر جورج‌ جرداق‌، نويسنده‌ مسيحي‌ لبناني‌، به‌ ايران‌ به‌ دعوت‌ «سمت‌» كه‌ آثار فرهنگي‌ بسياري‌ را به‌ دنبال‌ داشت‌. از جمله‌ ملاقات‌ ايشان‌ با رهبر معظم‌ انقلاب‌ اسلامي‌، رياست‌ جمهوري‌، شوراي‌ مديريت‌ حوزه‌ علميه‌ قم‌، جمعي‌ از استادان‌ و روحانيون‌ برجسته‌ كشور و سخنراني‌ در مدرسه‌ علوم‌ ديني‌ المهدي‌ قم‌ و ... . جورج‌ جرداق‌ پس‌ از بازگشت‌ به‌ لبنان‌ در مقالات‌ متعددي‌ از تأثير عميقي‌ كه‌ اين‌ سفر در وي‌ نهاده‌ بود سخن‌ به‌ ميان‌ آورده‌ است‌.
3. سفر رياست‌ محترم‌ سازمان‌ به‌ كشور پاكستان‌ و توافق‌ براي‌ ترجمه‌ « مباني‌ اقتصاد اسلامي‌ » و خلاصه‌ « مجموعه‌ مقالات‌ سمينار ادبيات‌ فارسي‌ » به‌ زبان‌ اردو، در اين‌ سفر شماري‌ از كتابهاي‌ سازمان‌ به‌ كتابخانه‌هاي‌ آن‌ كشور اهدا شد.
4. اهداي‌ يك‌ دوره‌ از كتابهاي‌ سازمان‌ به‌ كتابخانه‌ دانشگاه‌ هرات‌ قبل‌ از تسلط‌ طالبان‌ و اهداي‌ يك‌ دوره‌ ديگر (560 جلد) به‌ دانشگاه‌ كابل‌ و فروش‌ 9 دوره‌ از مجموعه‌ آثار به‌ وزارت‌ امور خارجه‌ كه‌ جمعاً هر ده‌ دوره‌ باهم‌ فرستاده‌ شده‌ است‌.
5. سفر رياست‌ سازمان‌ به‌ لندن‌ و ديدار از كالج‌ اسلامي‌ لندن‌ كه‌ طي‌ مذاكرات‌ انجام‌ شده‌ با مقامات‌ آنجا قرار شد از اساتيد برجسته‌ اروپايي‌ كه‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ آشنايي‌ دارند براي‌ ترجمه‌ كتابهاي‌ خوب‌ «سمت‌» كمك‌ گرفته‌ شود و به‌ عكس‌، كتابهاي‌ خوب‌ آنها نيز براي‌ ترجمه‌ شدن‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ به‌ «سمت‌» معرفي‌ شود و رفت‌ و آمد مستمري‌ بين‌ «سمت‌» و آنها براي‌ دادن‌ كنفرانس‌ در دانشگاههاي‌ آنجا و استخراج‌ حاصل‌ آن‌ كنفرانسها به‌ صورت‌ مجموعه‌ مقاله‌ و كتاب‌ باشد. همچنين‌ قرار شد دوستان‌ آنجا مجموعه‌ كتابهاي‌ «سمت‌» را در اينترنت‌ معرفي‌ كنند و با شركتهاي‌ جهاني‌ توزيع‌ كتاب‌ مثل‌ آمازون‌ براي‌ فروش‌ كتابهاي‌ «سمت‌» ارتباط‌ برقرار نمايند.
6. برگزاري‌ نمايشگاهي‌ از كتب‌ «سمت‌» در يكي‌ از دانشگاههاي‌ هند و نيز ارسال‌ شماري‌ از آثار «سمت‌» به‌ دانشگاههاي‌ امريكا و جمهوري‌ آذربايجان‌.
 

بخش‌ سوم‌: برنامه‌هاي‌ آينده‌ سازمان‌

با توجه‌ به‌ اينكه‌ روز به‌ روز تحصيلات‌ دانشگاهي‌ گسترش‌ مي‌يابد و همواره‌ در حال‌ دگرگوني‌ است‌ لازم‌ است‌ اين‌ سازمان‌ با برنامه‌ريزي‌ دقيق‌ فعاليتهاي‌ خود را گسترش‌ دهد و در مواردي‌ كه‌ تأليف‌ كتاب‌ نيازمند سرمايه‌گذاري‌ جدي‌ در زمينه‌ پژوهش‌ و تحقيق‌ باشد بدان‌ امر بپردازد و براي‌ محقق‌ شدن‌ اين‌ اهداف‌ بايد امكانات‌ لازم‌ از طرف‌ دولت‌ در اختيار سازمان‌ قرار گيرد. اين‌ سازمان‌ به‌ نوبه‌ خود براي‌ دستيابي‌ به‌ اين‌ منظور در سه‌ زمينه‌ عمده‌ برنامه‌ريزي‌ و اقدام‌ كرده‌ است‌.
الف‌) فراهم‌ كردن‌ مقدمات‌ تأسيس‌ پژوهشكده‌ علوم‌ انساني‌،
ب‌) توسعه‌ طرح‌ ارتباط‌ با دانشگاهها و مشاركت‌ در تحقيق‌، تأليف‌ و ترجمه‌.

الف‌) پژوهشكده‌ علوم‌ انساني‌
از سالها پيش‌ روند پيشرفت‌ كارها افق‌ روشني‌ را براي‌ مسؤولان‌ و سياستگذاران‌ سازمان‌ نمايان‌ مي‌ساخت‌ و به‌ نظر مي‌رسيد كه‌ به‌ زودي‌ حجم‌ عرضه‌ و تقاضا آثار علمي‌ فراهم‌ آمده‌ از ظرفيت‌ كارهاي‌ خودجوش‌ از پيش‌ آماده‌ اساتيد همكار فراتر خواهد رفت‌ و بايد با برنامه‌ريزي‌ دقيق‌ و سرمايه‌گذاري‌ متناسب‌ با نياز دانشگاهها طرحهاي‌ پژوهشي‌ جامعي‌ راه‌اندازي‌ شود و از اين‌ طريق‌ به‌ توليد علم‌ و دانش‌ پرداخت‌ و به‌ عبارتي‌ با پشتيباني‌ مالي‌ پژوهشگران‌ طرحهاي‌ نوي‌ را انداخت‌ تا نتيجه‌ آن‌ تحقيقات‌ كتابهايي‌ فراخور ارتقاء سطح‌ علمي‌ دانشگاهها باشد.
براي‌ تحقق‌ اين‌ هدف‌ دورانديشانه‌ با تأكيد شوراي‌ عالي‌ «سمت‌» از وزارت‌ علوم‌، تحقيقات‌ و فنّاوري‌ تقاضاي‌ تأسيس‌ و راه‌اندازي‌ پژوهشكده‌اي‌ در اين‌ زمينه‌ به‌ عمل‌ آمد. اين‌ پژوهشكده‌ متشكل‌ از سه‌ گروه‌ تاريخ‌ و جغرافيا، علوم‌ رفتاري‌، الهيات‌ و فلسفه‌ است‌ در حال‌ حاضر نيز پيشنهاد آن‌ در شرف‌ ارسال‌ از معاونت‌ محترم‌ پژوهشي‌ وزارت‌ متبوع‌ به‌ دفتر گسترش‌ و شوراي‌ علوم‌ و آموزش‌ عالي‌ جهت‌ بررسي‌ و تأييد نهايي‌ است‌.

ب‌) طرح‌ مشاركت‌ با دانشگاهها و مراكز پژوهشي‌
اواسط‌ سال‌ 76 در يكي‌ از گردهمايي‌هاي‌ معاونان‌ پژوهشي‌ دانشگاهها و رؤساي‌ مراكز پژوهشي‌ طرح‌ مشاركت‌ با دانشگاهها و مراكز پژوهشي‌ با اين‌ سازمان‌ مطرح‌ گرديد و مورد استقبال‌ قرار گرفت‌.
اجمال‌ طرح‌ مذكور اين‌ بود كه‌ دانشگاهها و مراكز آموزش‌ عالي‌ در اين‌ كشور روزبه‌روز گسترش‌ مي‌يابد و از جمله‌ نيازهاي‌ دانشجويان‌ كتاب‌ و منبع‌ درسي‌ است‌ كه‌ بايد عمدتاً به‌ دست‌ استادان‌ همين‌ دانشگاهها تدوين‌ گردد. لذا براي‌ تأمين‌ سريع‌ اين‌ نياز مبرم‌ بسيج‌ همگاني‌ لازم‌ است‌ تا با به‌ كار بستن‌ امكانات‌ مراكز علمي‌ و پژوهشي‌ با سرعت‌ و دقت‌ بيشتر متوني‌ كه‌ فراخور مراكز آموزش‌ عالي‌ باشد تهيه‌ و در سطح‌ وسيع‌ در اختيار دانشجويان‌ و اساتيد محترم‌ قرار گيرد.
از اوائل‌ سال‌ 77 اين‌ طرح‌ در دانشگاهها مطرح‌ گرديد و سازمان‌ براي‌ راه‌ افتادن‌ آن‌ از هيچ‌ امكاني‌ فروگذار نشد و با تشكيل‌ جلسات‌ متعدد و توجيه‌ مسؤولين‌ آن‌ مراكز توانست‌ اهميت‌ چنين‌ كار بزرگي‌ را تبيين‌ كند. اثر اين‌ توجيهات‌ زماني‌ ملموس‌ شد كه‌ آثاري‌ با آرم‌ مشترك‌ دانشگاهها و سازمان‌ در اختيار دانشجويان‌ قرار گرفت‌ و برخي‌ از آنها در عرض‌ شش‌ ماه‌ با دههاهزار نسخه‌ در مجامع‌ علمي‌ با سرعت‌ زايدالوصفي‌ جذب‌ شد و دانشگاهها در عمل‌ ملاحظه‌ كردند كه‌ مي‌توانند با اين‌ همكاري‌ محصول‌ علمي‌ استاد خود را كه‌ پيشتر نمي‌توانستند بخوبي‌ توزيع‌ كنند و بايد سالها در انبار نگه‌ مي‌داشتند با بهره‌گرفتن‌ از شبكه‌ وسيع‌ توزيع‌ اين‌ سازمان‌ در كوتاهترين‌ زمان‌ ممكن‌ به‌ دست‌ دانشجويان‌ سراسر كشور برسانند. از اين‌ رو روزبه‌روز دامنه‌ اين‌ همكاري‌ گسترش‌ يافت‌ و اميدواريم‌ در آينده‌ نه‌ چندان‌ دور دست‌ همكاري‌ همه‌ دانشگاهها و مراكز آموزش‌ عالي‌ را بفشاريم‌ و با همدلي‌ و همكاري‌ صميمانه‌ اين‌ بار سنگين‌ و رسالت‌ بزرگ‌ را به‌ انجام‌ برسانيم‌ و ثابت‌ كنيم‌ كه‌ امكان‌ باهم‌ كاركردن‌ كاري‌ نانشدني‌ نيست‌ و ضرورت‌ دارد در همه‌ كارهاي‌ بزرگ‌ از توان‌ يكديگر مدد بگيريم‌ تا كاري‌ در خور، عرضه‌ نماييم‌.
در همين‌ راستا تاكنون‌ با 37 مركز آموزشي‌ و پژوهشي‌ تفاهم‌نامه‌ همكاري‌ مشترك‌ به‌ امضا رسيده‌ و در مجموع‌ 64 قرارداد چاپ‌ مشترك‌ منعقد شده‌ كه‌ از اين‌ تعداد 44 عنوان‌ كتاب‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌، 2 عنوان‌ زير چاپ‌، 5 عنوان‌ در مراحل‌ مختلف‌ آماده‌سازي‌ و 13 عنوان‌ ديگر در دست‌ تدوين‌ قرار دارد.
مراكزي‌ كه‌ با آنها تفاهم‌نامه‌ همكاري‌ مشترك‌ به‌ امضا رسيده‌ است‌ عبارتند از:
1. دانشگاه‌ رازي‌ كرمانشاه‌؛ 2. دانشگاه‌ تربيت‌ معلم‌ سبزوار؛ 3. دانشگاه‌ امام‌ حسين‌(ع‌)؛ 4. دانشگاه‌ هنر؛ 5. دانشگاه‌ يزد؛ 6. دانشگاه‌ تبريز؛ 7. دانشگاه‌ كردستان‌؛ 8. دانشگاه‌ شهيد بهشتي‌؛ 9. دانشگاه‌ علامه‌ طباطبائي‌؛ 10. دانشگاه‌ تربيت‌ مدرس‌؛ 11. دانشگاه‌ اصفهان‌؛ 12. دانشگاه‌ الزهراء (س‌)؛ 13. دانشگاه‌ امام‌ صادق‌ (ع‌)؛
14. شركت‌ به‌نشر آستان‌ قدس‌ رضوي‌؛ 15. شركت‌ انتشارات‌ علمي‌ و فرهنگي‌؛ 16. مؤسسه‌ آموزشي‌ و پژوهشي‌ امام‌ خميني‌(ره‌)؛ 17. پژوهشگاه‌ فرهنگ‌ و انديشه‌ اسلامي‌؛ 18. پژوهشگاه‌ علوم‌ انساني‌؛ 19. مؤسسه‌ فرهنگي‌ طه‌؛ 20. انتشارات‌ التمهيد؛ 21. مركز مطالعات‌ و تحقيقات‌ و سنجش‌ برنامه‌اي‌ سازمان‌ صدا و سيما؛ 22. پژوهشكده‌ حوزه‌ و دانشگاه‌؛ 23. مركز پژوهشهاي‌ اسلامي‌ آستان‌ قدس‌ رضوي‌؛ 24. مركز تحقيقات‌ وزارت‌ جهاد سازندگي‌؛ 25. سازمان‌ ميراث‌ فرهنگي‌ كشور؛ 26. دانشگاه‌ امام‌ صادق‌ (ع‌) واحد خواهران‌ ؛ 27. پژوهشكده‌ ابن‌ سينا؛ 28. دانشگاه‌ هرمزگان‌؛ 29. بنياد دانشنامه‌ بزرگ‌ فارسي‌؛ 30. پژوهشكده‌ مطالعات‌ راهبردي‌؛ 31. فرهنگستان‌ هنر؛ 32. دانشگاه‌ مفيد؛ 33. مؤسسه‌ فرهنگي‌ انتشاراتي‌ فرهنگ‌ مردم‌؛ 34. مؤسسه‌ باقرالعلوم‌ (ع‌)؛ 35. مؤسسه‌ مطالعات‌ علوم‌شناختي‌؛ 36. مؤسسه‌ عصاي‌ سفيد؛
37. دانشگاه‌ تهران‌.

 

كتابهاي‌ چاپ‌ شده‌:

1. تحريرالروضه‌ في‌ شرح‌ اللمعه‌
2. تحرير اصول‌ الفقه‌
3. آشنايي‌ با علوم‌ اسلامي‌
4. تفسير جوامع‌ الجامع‌ جلد (1)
5. تفسير جوامع‌ الجامع‌ جلد (2)
6. تفسير جوامع‌ الجامع‌ جلد (3)
7. تفسير جوامع‌ الجامع‌ جلد (4)
8. آهنگ‌ شعر فارسي‌
9. چيستي‌ علم‌
10. برنامه‌ريزي‌ درسي‌ براي‌ تدريس‌ و يادگيري‌ بهتر
11. نقد و بررسي‌ منابع‌ سيره‌ نبوي‌
12. چكيده‌ تاريخ‌ پيامبر اسلام‌
13. آشنايي‌ با اديان‌ بزرگ‌
14. منطق‌ كاربردي‌
15. ساخت‌ پديدآيي‌ و تحول‌ شخصيت‌
16. العروض‌ العربي‌ البسيط‌
17. فن‌ ترجمه‌
18. درآمدي‌ به‌ مباني‌ اقتصاد خرد با نگرش‌ اسلامي‌
19. فلسفه‌ علم‌ در قرن‌ بيستم‌
20. مباني‌ فقهي‌ اقتصاد اسلامي‌
21. فلسفه‌ قدرت‌
22. آراي‌ دانشمندان‌ مسلمان‌ در تعليم‌ و تربيت‌ و مباني‌ آن‌ (2)
23. آراي‌ دانشمندان‌ مسلمان‌ در تعليم‌ و تربيت‌ و مباني‌ آن‌ (3)
24. آراي‌ دانشمندان‌ مسلمان‌ در تعليم‌ و تربيت‌ و مباني‌ آن‌ (4)
25. آشنايي‌ با علوم‌ قرآني‌
26. فرهنگ‌ توصيفي‌ اصطلاحات‌ عروض‌
27. مفقودان‌ و ايثارگران‌ از ديدگاه‌
حقوقي‌ و قوانين‌ حمايتي‌
28. ورزش‌ و جامعه‌
29. زبان‌شناسي‌ عربي‌
30. جامعه‌شناسي‌ جنگ‌ و نيروهاي‌ نظامي‌
31. تاريخ‌ تيموريان‌ و تركمانان‌
32. طرح‌ آزمايشها و روشهاي‌ آماري‌
33. اخلاق‌ و حقوق‌ بين‌الملل‌
34. علوم‌ قرآني‌
35. تحريف‌ناپذيري‌ قرآن‌
36. تاريخ‌ پوشاك‌ ايرانيان‌
37. موزه‌داري‌
38. نگاهي‌ بر پارچه‌بافي‌ دوران‌ اسلامي‌
39. روشهاي‌ نوين‌ توليد مثل‌ انساني‌ از ديدگاه‌ فقه‌ و حقوق‌
40. بررسي‌ ترجمه‌ انگليسي‌ متون‌ ادبي‌ و اسلامي‌ (2)
41. ادبيات‌ و آموزش‌ زبان‌
42. قواعد فقه‌ مدني‌
43. جستارهايي‌ در كلام‌ جديد
44. روش‌شناسي‌ تفسير قرآن‌
 

كتابهاي‌ زير چاپ‌

1. مختصر تاريخ‌ الادب‌ العربي‌
2. خواندن‌ متون‌ مطبوعاتي‌
 

كتابهاي‌ در دست‌ آماده‌سازي‌

1. انگليسي‌ براي‌ دانشجويان‌ رشته‌ شيلات‌
2. نظام‌ سياسي‌ و دولت‌ در اسلام‌
3. كاربرد عملي‌ افعال‌ حركتي‌ در زبان‌ روسي‌
4. اصول‌ و فلسفه‌ تربيت‌بدني‌
5. وقف‌ از ديدگاه‌ حقوق‌ و قوانين‌ كتابهاي‌ در دست‌ تدوين‌
1. مباني‌ عرفان‌ و تصوف‌
2. فلسفه‌ اخلاق‌ در تفكر غرب‌
3. كلام‌ اسلامي‌
4. هنر و معماري‌ اسلام‌ از 1250 تا 1800 ميلادي‌
5. تاريخِ تاريخ‌ هنر
6. پويه‌شناسي‌ فرم‌ در معماري‌
7. البحث‌ الادبي‌
8. انگليسي‌ براي‌ دانشجويان‌ رشته‌ منابع‌ طبيعي‌
9. تأملي‌ در علم‌ تاريخ‌ و تاريخ‌ نگاري‌ اسلامي‌
10. تفسير قرآن‌ مجيد (2 جلد)
11. تفسير قرآن‌ پاك‌
12. سنجش‌ از تفسير كهن‌
13. پلي‌ ميان‌ شعر هجايي‌ و عروضي‌ فارسي‌

ابتدا